De emoe (Dromaius novaehollandiae) is de grootste vogel van Australië en een opmerkelijke verschijning. Met zijn indrukwekkende snelheid, unieke veren en bijzonder gedrag blijft deze loopvogel fascineren.
1. Op een na grootste vogel ter wereld
De emoe wordt tot 1,8 meter hoog en weegt tot 60 kilogram, waarmee hij de op een na grootste vogel ter wereld is na de struisvogel. Vliegen zit er niet in: zijn vleugels zijn gereduceerd tot kleine stompjes van slechts 20 centimeter die volledig verborgen zitten onder zijn vacht. Die vleugels zijn te klein om ook maar enige lift te genereren maar worden wel gebruikt voor balans en communicatie.
2. Haalt snelheden tot 50 kilometer per uur
Dankzij zijn krachtige poten en lange passen haalt de emoe snelheden tot 50 kilometer per uur. Zijn looppas is een uitgestrekte draf waarbij hij zijn gewicht efficiënt van poot op poot overzet. Hij kan ook plotseling van richting veranderen, wat hem helpt roofdieren zoals dingo’s af te schudden.
3. Maakt passen van bijna 3 meter
Tijdens het hardlopen legt de emoe passen af van tot 2,7 meter. Die lengte is mogelijk door zijn uitzonderlijk lange onderbenen en krachtige heupspieren. In rust beweegt hij langzaam en bedachtzaam, maar als hij vaart maakt is hij een van de snelste loopvogels ter wereld per lichaamslengte.
4. Heeft veren die op haar lijken
De veren van de emoe zijn dubbel gelaagd: elke schacht heeft twee even lange pluimen die naast elkaar ontspringen. Daardoor heeft zijn vacht een ruige, haarachtige structuur zonder de stevige vlakke structuur van vliegveren. Die losse vacht isoleert tegen hitte en kou tegelijk: overdag houdt het de zon buiten, ’s nachts houdt het lichaamswarme vast.
5. Het mannetje broedt en zorgt voor de kuikens
Na de eileg is het de taak van het mannetje om het nest te bewaken en de eieren uit te broeden. Hij blijft tot 8 weken op het nest zonder te eten of te drinken en verlaat de eieren vrijwel niet. Na het uitkomen zorgt hij tot anderhalf jaar voor de kuikens, terwijl het vrouwtje al lang weer vertrokken is. De emoe hoort daarmee tot de zeldzame vogelsoorten waarbij de vader de volledige ouderlijke zorg draagt.
6. Legt donkergroene eieren van 500 gram
Een emoe-ei weegt gemiddeld 500 gram en heeft een opvallend donkergroene kleur die varieert van bladgroen tot bijna zwart. Die kleur helpt het ei camoufleren in het nest. Eén ei staat qua volume gelijk aan ongeveer tien kippeneieren. Het mannetje dat het nest bewaakt verliest in die broedperiode tot een derde van zijn lichaamsgewicht.
7. Is een verrassend goede zwemmer
De emoe staat bekend als landloper, maar zwemt ook goed. Hij steekt rivieren en waterpartijen moeiteloos over en gaat soms vrijwillig het water in om te koelen of om voedsel te bereiken aan de overkant. Zijn groot gewicht is daarbij geen bezwaar: zijn vacht houdt lucht vast en geeft hem voldoende drijfvermogen.
8. Kan maandenlang zonder voedsel
Emoes leggen soms honderden kilometers af op zoek naar voedsel en water, en kunnen in magere tijden maandenlang op hun vetreserves teren. Ze eten zaden, fruit, bloemen, insecten en kleine dieren, en zijn opportunistisch genoeg om te eten wat beschikbaar is. Die combinatie van mobiliteit en vetopslag maakt hen goed bestand tegen de onregelmatige regenpatronen van Australië.
9. Poten zijn krachtig en gevaarlijk
De poten van de emoe zijn zijn voornaamste wapen. Ze trappen naar voren met scherpe drietenige klauwen die diepe wonden kunnen toebrengen. Een schop van een emoe levert genoeg kracht om een hond of een mens omver te gooien. Dingo’s en andere roofdieren leren al snel dat een frontale aanval op een emoe gevaarlijk is.
10. Nieuwsgierig en brutaal
Emoes zijn niet schuw voor mensen. Ze benaderen mensen uit eigen beweging, pikken aan glimmende voorwerpen, snuffelen aan rugzakken en stelen eten van picknicktafels. Die nieuwsgierigheid is geen domheid maar een teken van een intelligent en exploreergedrag. In Australische parken en campings zijn emoes berucht om hun brutale diefstallen.
11. Hebben drie oogleden
Net als andere vogels heeft de emoe een knipoogvlies, een doorzichtig derde ooglid dat het oog reinigt en vochtig houdt zonder het zicht te blokkeren. Daarnaast heeft hij een bovenste en een onderste ooglid. Die drieledige bescherming is nuttig in het stoffige, droge Australische binnenland waar zand en stof voortdurend in de lucht hangen.
12. Communiceert met trommelend geluid over 2 kilometer
Emoes produceren een diep, trommelend boomgeluid via een opblaasbare luchtzak in hun keel. Dat geluid draagt tot 2 kilometer ver en wordt gebruikt voor communicatie tussen soortgenoten, als waarschuwingssignaal en tijdens de balts. Vrouwtjes produceren dit geluid vaker dan mannetjes en zijn de initiatiefnemers tijdens de paarperiode.
13. Heilig in de Aboriginal cultuur
Voor veel Aboriginal-stammen is de emoe een belangrijk cultureel dier dat voorkomt in droomtijd-verhalen, kunstwerken en ceremonies. Hij staat voor kracht, uithoudingsvermogen en het vermogen om lange afstanden te overbruggen. De emoe staat samen met de kangoeroe op het Australische staatswapen, als symbool voor vooruitgang: beide dieren kunnen namelijk niet achteruit lopen.
14. Versloeg het Australische leger in de Emoe-oorlog
In 1932 vroegen boeren in West-Australië het leger om hulp tegen tienduizenden emoes die hun graanvelden verwoestten. Soldaten met machinegeweren werden ingezet, maar de campagne werd een mislukking. Emoes verspreidden zich bij gevaar in kleine groepen waardoor salvo’s nauwelijks effect hadden, en hun dikke verenkleed absorbeerde kogels beter dan verwacht. Na drie weken werd de operatie gestaakt. De Emoe-oorlog staat sindsdien bekend als een van de meest beschamende militaire mislukkingen in de Australische geschiedenis.